Een object uit Japan
Blauwe opaal van het Tanayama-plateau
Een brede plaat steen, blauw tegen aardse lagen. Ongeveer 115 bij 49 centimeter, ongeveer 55 kilo, en vastgezet op een standaard die kan draaien. Geen steentje voor in je zak.
Wat zie je hier?
Blauw dat in de steen is gegroeid
Dit is blauwe opaal in sediment. De opaal zit niet los, als een geslepen steentje. Hij zit in het gesteente eromheen.
Opaal is een mineraloïde: kiezel met water, SiO₂·nH₂O. Een mineraal als kwarts heeft nette kristalvlakken. Opaal niet. Het water in de steen maakt hem ook kwetsbaarder dan veel andere stenen. Een stoot of heel droog bewaren kan barstjes geven.
Meer over de steensoort zelf staat bij opaal in de stenengids. Hoe hard zo'n steen ongeveer is, zie je op de schaal van Mohs. Opaal zit meestal rond hardheid 5,5 tot 6,5.
Twee soorten kijken
Blauw van de steen, of een flits?
Niet elke opaal doet hetzelfde met licht. Dat verschil is het leukste raadsel van deze steensoort.
Lichaamskleur
De steen zelf is blauw, melkachtig, groen of een andere tint. Die kleur blijft, ook als je niet draait. Dit stuk wordt beschreven als blauwe opaal. Het blauw hoort dus bij de steen.
Kleurenspel
Sommige opalen laten regenboogflitsen zien die meebewegen. Dat komt door heel kleine bolletjes kiezel die het licht breken. Lees daar meer over bij waarom mineralen kleur hebben.
Dit stuk
Of deze plaat ook flitst, zie je pas in het licht, van meer dan één kant. Een beschrijving als "blauw" is nog geen regenboog. Kijken telt.
Het sediment
Rond het blauw zitten aardse lagen en vlekken. Die horen bij het verhaal. Zonder dat gesteente was het een andere steen.
Het object
Een plaat op een standaard
Het stuk staat op een stevige metalen standaard die kan draaien. Daardoor kun je het van meer kanten bekijken. Elke zijde kan er anders uitzien.
Dit stuk laten we zien om het formaat, de kleur en het gesteente eromheen te begrijpen. Wil je meer weten, dan kun je informatie of een bezichtiging aanvragen.
- Gewicht
- ongeveer 55 kg
- Afmetingen
- ongeveer 115 × 49 cm
- Wat het is
- blauwe opaal in sediment
- Herkomst
- Tanayama-plateau, Japan
Waarom is dit stuk bijzonder?
Groot genoeg om stil van te worden
Ongeveer 55 kilo
Zwaar genoeg dat je het stuk niet even optilt. Lichter dan een volwassene, veel zwaarder dan een handsteen.
115 bij 49 cm
Een brede plaat. 115 cm is wijder dan een gewone binnendeur. 49 cm is ongeveer een halve meter hoog.
Blauw in sediment
De opaal zit in het omringende gesteente. Daardoor zie je blauw tegen aardse lagen en vlekken.
Een draaibare standaard
Het stuk staat op een metalen standaard die kan draaien. Elke kant kan er anders uitzien.
Waar op de wereld?
Het Tanayama-plateau in Japan
Dit exemplaar komt van het Tanayama-plateau in Japan. Daar wordt de opaal samen met het sediment beschreven, als één plaat.
Japan is niet het eerste land waar mensen aan opaal denken. Australië is bekender. Juist daarom is een groot stuk uit Japan een eigen verhaal: dezelfde steensoort, een andere plek, en een formaat waar je omheen kunt lopen.
Hoe ontstaat zoiets?
Van kiezelwater tot een plaat
Geen jaartal voor dit ene stuk. Wel de weg die opaal in gesteente meestal aflegt.
Kiezel in water
Opaal ontstaat waar water met opgeloste kiezel door gesteente sijpelt.
Heel kleine bolletjes
De kiezel zet zich af als piepkleine bolletjes, met water ertussen. Daarom is opaal geen kristal met rechte vlakken.
Kleur of flits
Soms is de steen zelf blauw, groen of melkachtig. Soms breken de bolletjes het licht en zie je flitsen die meebewegen.
Vast in het gesteente
Bij dit stuk zit de opaal in sediment. Het blauw en de aardse lagen horen bij elkaar.
Op een standaard
Een groot stuk als dit wordt vastgezet, zodat je het rustig van meer kanten kunt bekijken.
Hoe zwaar is 55 kilo?
Zwaar genoeg voor een standaard. Niet iets om in een rugzak te stoppen.
Kijk-opdracht
Wat zie jij?
Kijk naar de foto's van het stuk en probeer deze vier dingen.
Waar zit het blauw?
Is het één vlak, of zitten er vlekken en aders in het sediment?
Waar zit het gesteente?
Welke delen zijn zandkleurig, gelaagd of ruw, en welke delen zijn de opaal?
Draait het licht mee?
Blijft het blauw hetzelfde, of verschuift er een flits als de hoek verandert?
Is de andere kant hetzelfde?
Een plaat op een draaistandaard mag aan de achterkant een ander landschap hebben.
Mini-woordenboek
Moeilijke woorden, makkelijk uitgelegd
- Opaal
- Een mineraloïde van kiezel en water. Geen kristal met nette vlakken.
- Mineraloïde
- Een natuurlijk materiaal zonder de strakke kristalbouw van een mineraal.
- Sediment
- Gesteente dat is opgebouwd uit lagen, korrels of modder die ergens zijn neergelegd.
- Lichaamskleur
- De kleur van de steen zelf, zoals het blauw van dit stuk.
- Kleurenspel
- Regenboogflitsen die verschuiven als je een opaal draait. Niet elke opaal heeft dat.
- SiO₂·nH₂O
- De formule van opaal: kiezel, plus een wisselende hoeveelheid water.
- Standaard
- De voet waarop een groot stuk staat, zodat je het veilig kunt bekijken.
- Tanayama-plateau
- Het plateau in Japan waar dit stuk vandaan komt.
Rustig uitgelegd
Vragen die vaak langskomen
- Flitst deze opaal van kleur?
- Dat staat niet vast voor dit stuk. Hij wordt beschreven als blauwe opaal. Blauw kan de kleur van de steen zelf zijn. Regenboogflitsen zie je alleen als je het stuk in het licht draait en ze echt verschijnen.
- Hoe zwaar is 55 kilo?
- Ongeveer zo zwaar dat één persoon het niet even optilt. Een volwassene weegt vaak rond de 75 kilo, dus dit stuk is lichter dan een mens, maar nog steeds een flinke plaat.
- Waar komt dit stuk vandaan?
- Van het Tanayama-plateau in Japan. De opaal zit in sediment, niet als een los geslepen steentje.
- Wil je meer weten over dit stuk?
- Vraag aanvullende informatie aan, bespreek documentatie of plan een bezichtiging via het aanvraagformulier.
Verder ontdekken: Opaal · Waarom hebben mineralen kleur? · De 10 vreemdste stenen · Terug naar Ontdekken
Voor musea en verzamelaars
Wil je meer weten over dit object?
Vraag aanvullende informatie aan, bespreek documentatie of plan een bezichtiging voor dit bijzondere opaalstuk.