Ontdekserie
De 10 grootste meteorieten ter wereld
Elke dag vallen er stukjes ruimtesteen op aarde, meestal niet groter dan een zandkorrel. Maar soms komt er een reus naar beneden. Op deze pagina staan de tien grootste meteorieten die ooit zijn gevonden. Eén ligt nog altijd op de plek waar hij landde, een andere werd stiekem door een boer naar zijn eigen land gesleept.
Grootste betekent hier: het zwaarste losse stuk. Een regen van brokken kan samen meer wegen.
- Gewicht
- Meer dan 60 ton
- Soort
- IJzermeteoriet (ataxiet), ongeveer 84% ijzer en 16% nikkel
- Afmeting
- 2,7 x 2,7 x 0,9 meter
- Land
- Namibië, bij Grootfontein
Drie woorden, één reis
Meteoor, meteoriet of meteoroïde?
De drie woorden horen bij dezelfde reis, maar ze betekenen niet hetzelfde.
Een meteoroïde is een brok steen of ijzer dat door de ruimte zweeft. Een meteoor is de lichtstreep die je ziet als zo'n brok door onze dampkring raast: een vallende ster. Een meteoriet is wat er overblijft als het brok de grond echt bereikt.
Alle tien de reuzen op deze lijst zijn ijzermeteorieten, een mengsel van ijzer en nikkel. Stenen meteorieten breken vaker in stukken en verweren sneller. IJzeren reuzen zijn taai en blijven heel.
De lijst
Tien ijzerreuzen, van zwaar naar minder zwaar
Hieronder staan de tien zwaarste losse meteorieten. Bij een regen van brokken noemen we het grootste stuk, niet het totaal van de hele val.
Hoba
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
Hoba is de grootste meteoriet die ooit is gevonden, en hij ligt nog steeds precies waar hij neerkwam: op een boerderij in Namibië. Een boer stuitte er in 1920 op met zijn ploeg. Er is geen krater, omdat de platte ijzerklomp flink was afgeremd door de lucht.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- Meer dan 60 ton
- Soort
- IJzermeteoriet (ataxiet), ongeveer 84% ijzer en 16% nikkel
- Afmeting
- 2,7 x 2,7 x 0,9 meter
- Land
- Namibië, bij Grootfontein
- Gevonden
- 1920, door boer Jacobus Hermanus Brits
- Waar te zien
- Op de vindplaats, nationaal monument sinds 1955
Leuke weetjes
- De boer hoorde tijdens het ploegen een luid krassend metaalgeluid en zijn ploeg stond ineens stil.
- Hoba viel waarschijnlijk minder dan 80.000 jaar geleden.
- Sinds er een bezoekerscentrum is, worden er bijna geen stukjes meer afgehakt door souvenirjagers.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Hoba meteorite – Gewicht, afmeting en de vondst in 1920.
- Wikipedia, List of largest meteorites on Earth – Vergelijking met de andere reuzen.
Cape York (Ahnighito)
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
Eeuwenlang gebruikten de Inuit in het noorden van Groenland het ijzer van deze meteoriet om messen en harpoenpunten te maken. Het grootste stuk, Ahnighito, staat nu in een museum in New York. Hij is zo zwaar dat zijn sokkel tot op de rotsbodem onder het museum doorloopt.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- 30.880 kilo (grootste stuk, Ahnighito)
- Soort
- IJzermeteoriet (octaëdriet)
- Land
- Groenland
- Naar New York gebracht
- 1897, door ontdekkingsreiziger Robert Peary
- Waar te zien
- American Museum of Natural History, New York
- Ander groot stuk
- Agpalilik, ongeveer 20 ton, in Kopenhagen
Leuke weetjes
- De Inuit gaven de drie grootste stukken namen: de Vrouw, de Tent en de Hond. Ahnighito is de Tent.
- In een oude Noorse nederzetting bij Nuuk vonden archeologen een pijlpunt gemaakt van ijzer uit deze meteoriet.
- De Inuit bewerkten het ijzer koud, door het te hameren, zonder het te smelten.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Cape York meteorite – Ahnighito, de Inuit-namen en de reis naar New York in 1897.
- Wikipedia, List of largest meteorites on Earth – Gewicht van het grootste stuk.
Campo del Cielo (Gancedo)
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
Campo del Cielo betekent veld van de hemel. Zo'n 4.000 tot 5.000 jaar geleden viel hier in Argentinië een regen van ijzerbrokken. Er liggen minstens 26 kraters, en er is al ongeveer 100 ton ijzer gevonden. Het grootste stuk, Gancedo, werd pas in 2016 opgegraven.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- 30.800 kilo (Gancedo)
- Soort
- IJzermeteoriet (octaëdriet), ongeveer 93% ijzer
- Land
- Argentinië, provincie Chaco
- Gevonden
- 2016 (Gancedo), 1969 (El Chaco, 28,8 ton)
- Kraterveld
- Minstens 26 kraters over 18,5 bij 3 kilometer
- Status
- Beschermd door de provinciale wet
Leuke weetjes
- Nergens op aarde is zoveel meteorietijzer van één val gevonden.
- In 1990 werd een plan verijdeld om de El Chaco te stelen.
- Houtskool in de kraters liet zien dat de val rond 2200 tot 2700 voor Christus plaatsvond.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Campo del Cielo – Gancedo, El Chaco en het kraterveld.
Aletai (Armanty)
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
De Aletai-meteoriet in China ketste bij zijn val als een platte steen over het water. Daardoor liggen de stukken over een strook van minstens 430 kilometer verspreid. Dat is veruit het grootste strooiveld ter wereld. Het grootste stuk, Armanty, staat voor een museum in Ürümqi.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- Ongeveer 28 ton (Armanty)
- Soort
- IJzermeteoriet (octaëdriet)
- Land
- China, Xinjiang
- Gevonden
- 1898
- Waar te zien
- Voor de ingang van het museum in Ürümqi (sinds 1965)
- Andere stukken
- WuQilike (23 ton, 2021), Akebulake (18 ton, 2011)
Leuke weetjes
- Alle stukken van Aletai samen wegen ongeveer 74,5 ton.
- In 2021 werd nog een stuk van 23 ton gevonden. Er kunnen dus nog meer reuzen liggen.
- Drie stukken van deze ene val staan in de top 10 van zwaarste losse meteorietstukken.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Aletai meteorite – Armanty, het strooiveld en de latere vondsten.
- Wikipedia, List of largest meteorites on Earth – Plaats van Armanty tussen de zwaarste stukken.
Bacubirito
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
Bacubirito is de grootste meteoriet van Mexico. Hij is langgerekt, meer dan vier meter lang, en lijkt een beetje op een enorm stuk brood van ijzer. Je kunt hem bekijken in een wetenschapscentrum in de stad Culiacán.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- 20 tot 22 ton
- Soort
- IJzermeteoriet
- Afmeting
- 4,25 x 2 x 1,75 meter
- Land
- Mexico, Sinaloa
- Gevonden
- 1863
- Waar te zien
- Centro de Ciencias de Sinaloa, Culiacán (sinds 1992)
Leuke weetjes
- Hij werd in 1959 eerst naar het centrum van Culiacán verhuisd en later naar het wetenschapscentrum.
- Het is de derde grootste meteoriet van Noord- en Zuid-Amerika samen.
- Er zit naast ijzer ook nikkel, kobalt, zwavel en fosfor in.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Bacubirito meteorite – Lengte, gewicht en de verhuizing naar Culiacán.
Mbosi
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
In Tanzania kenden de mensen deze grote ijzersteen al lang voordat wetenschappers ervan hoorden. Ze noemden hem kimondo. Pas in 1930 werd hij officieel beschreven. Ook hier is geen krater te zien.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- Ongeveer 16 ton
- Soort
- IJzermeteoriet, met ongeveer 8% nikkel
- Afmeting
- Ongeveer 3 meter lang en 1 meter hoog
- Land
- Tanzania, bij Mbeya
- Bekend bij de wetenschap
- 1930
- Waar te zien
- Op de vindplaats
Leuke weetjes
- Als je een plakje van zo'n ijzermeteoriet zaagt en etst, verschijnt er een ruitjespatroon: het Widmanstätten-patroon. Dat zie je ook bij Mbosi.
- Zo'n patroon ontstaat alleen als het metaal heel, heel langzaam afkoelt, iets wat op aarde niet lukt.
- Hij ligt in het zuidelijke hoogland van Tanzania, niet ver van de stad Mbeya.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Mbozi meteorite – Gewicht, de naam kimondo en de beschrijving in 1930.
El Ali
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
In Somalië kenden mensen deze steen al vijf tot zeven generaties lang. Toen wetenschappers in 2022 een stukje van 70 gram onderzochten, vonden ze twee mineralen die nog nooit in de natuur waren beschreven.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- Ongeveer 15.150 kilo
- Soort
- IJzermeteoriet (IAB)
- Land
- Somalië, regio Hiran
- Bekend bij de wetenschap
- 2020
- Nieuwe mineralen
- Elaliet en elkinstantoniet (2022)
- Waar nu
- Naar China verscheept, verdere bestemming onbekend
Leuke weetjes
- De nieuwe mineralen waren al eens in een Frans laboratorium gemaakt. Maar pas als je ze in de natuur vindt, mag je ze een officiële mineraalnaam geven.
- Hij lag in een kalksteendal, zo'n 15 kilometer ten noorden van het plaatsje El Ali.
- Kleine stukjes worden bewaard aan universiteiten in Canada en de Verenigde Staten.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, El Ali meteorite – Gewicht, elaliet, elkinstantoniet en de verscheping.
Willamette
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
In 1902 sleepte een man in Oregon deze ijzerreus in het geheim naar zijn eigen land. Dat kostte hem 90 dagen. Het hielp niet: de rechter besliste dat de meteoriet van de eigenaar van de grond was waar hij lag. Nu is het de grootste meteoriet van de Verenigde Staten.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- Ongeveer 14,1 ton (vaak ook 15,5 short tons genoemd)
- Soort
- IJzermeteoriet, ruim 91% ijzer
- Afmeting
- Ongeveer 3 meter hoog en 2 meter breed
- Land
- Verenigde Staten, Oregon
- Gevonden
- 1902, door Ellis Hughes
- Waar te zien
- American Museum of Natural History, New York (sinds 1906)
Leuke weetjes
- De oorspronkelijke bewoners, de Clackamas, noemden hem Tomanowos: geestkracht.
- Sinds 2000 mogen leden van de Grand Ronde-stammen hem bezoeken voor een ceremonie.
- Er zit het zeldzame metaal iridium in, duizenden keren meer dan gemiddeld in de aardkorst.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, Willamette Meteorite – Ellis Hughes, Tomanowos en het museum in New York.
- Wikipedia, List of largest meteorites on Earth – 14.150 kg. Vaak ook 15,5 short tons genoemd.
Chupaderos
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
De Chupaderos-meteoriet uit Chihuahua in Mexico bestaat uit twee grote stukken. Ze reisden per trein naar Mexico-Stad. Daar liggen ze al sinds 1893 te bewonderen in het Palacio de Minería, een oud mijnbouwpaleis.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- 14.114 kilo (Chupaderos I), 6.770 kilo (Chupaderos II)
- Soort
- IJzermeteoriet
- Land
- Mexico, Chihuahua
- Gevonden
- 1852
- Waar te zien
- Palacio de Minería, Mexico-Stad (sinds 1893)
Leuke weetjes
- De twee stukken samen wegen bijna 21 ton.
- Ze kwamen aan op het oude Buenavista-station in Mexico-Stad.
- In hetzelfde paleis liggen nog meer meteorieten. Een mooi uitje als je ooit in Mexico bent.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Wikipedia, List of largest meteorites on Earth – Chupaderos I en II.
- CDMX Secreta, Where to see meteorites in Mexico – Het Palacio de Minería.
Mundrabilla
Waarom is deze meteoriet zo beroemd?
Jarenlang gingen er geruchten over een enorme ijzersteen op de Nullarbor-vlakte in Australië. Twee expedities zochten tevergeefs. In 1966 werden de twee grote stukken eindelijk gevonden, zo'n 180 meter van elkaar.
🏛 Museumkaart
- Gewicht
- 12,4 ton (grootste stuk)
- Soort
- IJzermeteoriet
- Land
- Australië, Nullarbor-vlakte
- Gevonden
- April 1966, door R. B. Wilson en A. M. Cooney
- Waar te zien
- Western Australian Museum
Leuke weetjes
- Het is de grootste meteoriet die ooit in Australië is gevonden.
- In totaal is er ongeveer 22 ton aan stukken van deze meteorietregen verzameld.
- Het tweede grote stuk weegt ongeveer 6 ton.
Bronnen en notities
De gewichten, plaatsen en verhalen komen uit de bronnen bij elke meteoriet. Waar een val uit meerdere stukken bestaat, telt het zwaarste losse stuk.
- Western Australian Museum, Mundrabilla iron meteorite – De vondst in 1966.
- Wikipedia, List of largest meteorites on Earth – Gewicht van het grootste stuk.
Dichter bij huis
Meteorieten in Nederland
Ook in Nederland zijn meteorieten gevallen, maar ze zijn klein en zeldzaam.
| Plek | Datum | Wat gebeurde er? |
|---|---|---|
| Glanerbrug, Enschede | 7 april 1990 | Sloeg door het dak van een woning |
| Broek in Waterland | 11 januari 2017 | Ongeveer 500 gram, door een dakpan van een schuur |
Broek in Waterland was pas de zesde meteoriet die ooit in Nederland is gevonden. Meer daarover bij NH Nieuws en bij Wikipedia, Glanerbrug.
Rustig uitgelegd
Vragen die vaak langskomen
Korte antwoorden, zodat het verschil tussen een lichtstreep en een steen duidelijk blijft.
Wat is de grootste meteoriet ter wereld?
De Hoba-meteoriet in Namibië. Hij weegt meer dan 60 ton en ligt nog op de plek waar hij viel.
Waarom maken grote meteorieten niet altijd een krater?
De lucht remt een meteoriet flink af. Een platte of trage meteoriet kan daardoor zo zacht landen dat er nauwelijks een gat ontstaat.
Hoe herken je een meteoriet?
Veel meteorieten zijn zwaar voor hun formaat, hebben een donker smeltkorstje en trekken een magneet aan. Twijfel je? Een museum zoals Naturalis kan helpen bij het onderzoeken.
Zijn meteorieten gevaarlijk?
Grote inslagen zijn heel zeldzaam. De meeste meteorieten zijn klein. Dat er een door een dak gaat, gebeurt in Nederland maar zelden.
Hoe oud zijn meteorieten?
De meeste zijn ongeveer 4,5 miljard jaar oud, net zo oud als ons zonnestelsel. Sommige bevatten zelfs korrels die ouder zijn. Lees meer in de 10 oudste stenen ooit gevonden.
Waar de grootste meteorieten zijn gevonden
De tien reuzen liggen verspreid over negen landen. De stip in Nederland hoort bij Glanerbrug en Broek in Waterland. Dat zijn kleine vondsten, geen plaats in deze top 10.
Tip: beweeg of klik op een genummerde marker voor meer informatie over de vondst.
Wanneer de wetenschap ervan hoorde
Dit is niet de volgorde van de val, maar wanneer een meteoriet bij de wetenschap bekend werd. Campo del Cielo viel veel eerder dan de andere.
Val van Campo del Cielo
Houtskool in de kraters wijst naar deze periode.
Chupaderos gevonden
Twee grote stukken in Chihuahua, Mexico.
Bacubirito gevonden
De langgerekte reus van Sinaloa.
Ahnighito naar New York
Robert Peary brengt het grootste stuk van Cape York weg.
Armanty gevonden
Het grootste stuk van de Aletai-val in Xinjiang.
Willamette gevonden
Ellis Hughes sleept de meteoriet in het geheim over zijn land.
Hoba ontdekt
Een ploegende boer stuit op de platte ijzerklomp in Namibië.
Mbosi beschreven
De steen die ter plaatse al kimondo heette.
Mundrabilla gevonden
Na twee vergeefse expedities, op de Nullarbor-vlakte.
Glanerbrug
Een meteoriet slaat door het dak van een woning in Enschede.
Gancedo opgegraven
Het zwaarste stuk van Campo del Cielo.
Broek in Waterland
Ongeveer 500 gram, door een dakpan van een schuur.
El Ali bekend bij wetenschappers
De steen was ter plaatse al generaties bekend.
WuQilike gevonden
Nog een stuk van 23 ton van de Aletai-val.
Twee nieuwe mineralen
Elaliet en elkinstantoniet, in een stukje van El Ali.
🏛️ Ontdek verder
Dit artikel maakt deel uit van Stefans Ontdekserie
Loop gerust door naar de volgende zaal. Zo groeit deze pagina stap voor stap uit tot een klein digitaal kristallenmuseum.
Sommige meteorietkorrels zijn ouder dan de aarde zelf.
Nu liveDe 10 zeldzaamste kristallen ter wereldZeldzaam op aarde, niet uit de ruimte.
Nu liveDe mooiste mineraalmuseaWaar je mineralen en gesteenten in het echt kunt zien.
Nu liveWereldkaartWaar de stenen uit onze collectie vandaan komen.